Review Sandberg presentations/ Festival of Choices

Foto’s door: Rikkert Beek
Tekst door: Rikkert Beek

Sophia Holst in Jeanine Hofland Contemporary Art
Diego Tonus’ Processing Authorities’ in het SMBA
Jurgis Paškevičius’ Oll Korrect in San Serriffe
Roi Alter’s A Small History in Vriend van Bavink nummer 30
Daniela Bershan’s Myography in de Appel Arts Centre
Irene o’ Callaghan’s Research on a House I in Vriend van Bavink nummer 58
Aapo Nikkanen’s Aapo Museum in P///AKT

Performance Yosuke Amemiya bij Galerie Fons Welters op 5 juli 2013
Performance Jugedamos bij RongWrong/ Sans Serriffe/ De Oude Kerk op 5 juli 2013
Performance Daniela Bershan’s bij de Appel Arts Centre op 6 juli 2013
Performance Valentina Desideri bij Kunstverein op 7 juli 2013

Sophia Holst’s Double Doors in Jeanine Hofland Contemporary Art
Venue: Jeanine Hofland Contemporary Art
Kunstenaar: Sophia Holst
Titel Tentoonstelling: Double Doors

Holst_01 Holst_02 Holst_03 Holst_04In het kader van de Sandberg Instituut Presents: Graduation Masters of Fine Arts exposeerden verscheidene kunstenaars die aan het Sandberg studeerden hun werken tentoon als eindpresentatie. De kunstenares Sophia Holst is daar één van. In de tuin van Jeanine Hofland Contemporary Art heeft zij haar kunstwerk geëxposeerd.

Het kunstwerk bestaat uit een houten muur die de tuin van de galerie als het ware door midden deelt. Als toeschouwer valt je meteen op dat het werk een rustige en heldere indruk maakt door het ogenschijnlijk eenvoudige en herhalende ontwerp. Je kunt daarnaast door de muur heenkijken doordat er ruimtes zijn tussen de palen waaruit de muur bestaat.
Het specifieke ontwerp van het kunstwerk toont ook het idee achter het werk. De doorzichtigheid van de muur is namelijk een metafoor voor de grenzen waarmee wij ook onze fysieke of mentale ruimtes willen omgrenzen of afsluiten. Het idee van het werk wordt precies gevormd door die doorzichtigheid: de kunstenares streeft er naar dat wij zelf ook de grenzen bevragen.

Diego Tonus’ Processing Authorities’ in het SMBA
Venue: SMBA
Kunstenaar: Diego Tonus
Titel Tentoonstelling: Processing Authorities

Tonus_01 Tonus_02 Tonus_03De expositie werken met de titel Processing Authorities van Diego Tonus is ook een onderdeel van de afstudeer presentaties van het Sandberg Instituut. De expositie is te zien in het Stedelijk Museum Bureau Amsterdam en bestaat uit verschillende onderdelen, waaronder een tafel met hamers, twee videowerken en een boekwerk. Bij aankomst in de project ruimte van het Stedelijk Museum werd ik al snel enthousiast begroet door de kunstenaar zelf, waarop hij mij een enthousiaste en informatieve rondleiding gaf langs zijn werken.

De rondleiding begon allereerst bij de tafel met de rijen hamers. Deze hamers bleken afkomstig te zijn van het International Institute of Social History (IISH). Uit de rondleiding van Tonus bleek wat de hamers met autoriteit te maken hebben. De hamers deden namelijk bij diverse verenigingen dienst als middel om besluiten als aangenomen af te kloppen of de orde in de zaal te herstellen, bij uitstek functies waarbij autoriteit werd uitgeoefend door de persoon die de hamer hanteerde. De hamers werden gebruikt bij onder andere een feministische vereniging, de Anti-Alcoholisten en het Esperanto genootschap. Dat de context van de hamers belangrijk is voor het thema van de expositie blijkt ook uit een ander gedeelte van de expositie. Er is namelijk ook een boekwerk te zien en in te kijken waarin de verschillende functies die de hamers hebben gehad door middel van een onderzoek nog verder zijn uitgediept. Daarnaast is er ook nog een videowerk te zien waar Tonus zelf de hamers in gebruik neemt en stuk voor stuk met de hamers op een tafel klopt.
Los van de context van de hamers moet er ook worden gezegd dat de prachtige belichting van de hamers opvalt en de esthetische kwaliteiten van de expositie. Zo zijn er ook in esthetisch opzicht sfeervolle video’s te zien waarbij de beelden op zichzelf al de moeite waard zijn, naast de relatie die zij leggen met het concept autoriteit. Een voorbeeld daarvan is de video waarbij Tonus zelf aan het woord is. Er kan worden gezegd dat het niet alleen een visueel sfeervol werk is met een filmachtige kwaliteit maar dat Tonus ook nog is een interessante poging doet om uit te vinden hoe de stem bijdraagt aan het wel of niet hebben van autoriteit.

 

Jurgis Paškevičius’ Oll Korrect in San Serriffe
Venue: San Serriffe
Kunstenaar: Jurgis Paškevičius
Titel Tentoonstelling: Oll Korrect

Paskevicius_01 Paskevicius_02 Paskevicius_03Oll Korrect is de titel van de expositie van Jurgis Paškevičius voor het Sandberg Instituut en tentoongesteld in San Serriffe. De tentoonstelling bestaat uit verschillende onderdelen; onder andere traditioneel aandoende beeldende kunst, dia projecties, een boekwerk en een glazen kubusje waarin een plattegrond van San Serriffe te zien is.

Na even rondgekeken te hebben kreeg ik al snel een persoonlijke rondleiding door de kunstenaar. Tijdens de rondleiding werd duidelijk dat de relatie tussen taal en het visuele een grote rol speelt in de expositie. Dit blijkt op verschillende manieren uit de kunstwerken van de expositie. Er zijn bijvoorbeeld dia’s te zien waarop verschillende objecten of getekende/geschilderde beelden te zien zijn die niet alleen visueel aantrekkelijk zijn maar ook dienst doen als rebussen. Zo blijkt dat de relatie met taal wordt gelegd door de rebussen; deze vormen immers woorden door het zijn van een bepaald beeld. Daarnaast is er een kunstwerk te zien met houten letters in verschillende vormen. Dit werk is niet alleen visueel aantrekkelijk door de wijze waarop de letters zijn gebruikt maar ook nog is humoristisch; als je goed kijkt kan je een Star Wars Stormtrooper helm onderscheiden.
De rondleiding eindigde met een werk dat schilderachtig aandeed en opviel door de aantrekkelijke kleuren en vormen. Naast dit puur esthetische aspect wordt er ook in dit werk gespeeld met de relatie tussen het talige en het visuele. Er zijn namelijk verschillende groeten te zien op het werk die volgens de kunstenaar als volgt refereren aan zijn eigen naam: ‘Ginger (klinkt als) George (klinkt als) Jurgis (de naam van de kunstenaar)’. Dit is echter nog lang niet de hele tentoonstelling en er moet dan ook worden gezegd dat de expositie vooral door de lezer zelf moet worden bezocht.

 

Roi Alter’s A Small History in Vriend van Bavink
Venue: Vriend van Bavink
Kunstenaar: Roi Alter
Titel Tentoonstelling: A Small History

Alter_01 Alter_02 Alter_03

De expositie van kunstenaar Roi Alter, ‘A Small History’, is te zien in de galerie Vriend van Bavink. De expositie van Alter valt in vergelijking tot de andere exposities van het Sandberg Instituut op door de helderheid en de onmiddellijke visuele impact van de werken in de expositie. De expositie bestaat namelijk niet uit een reeks verschillende werken, installaties, of ander soortige werken maar juist uit één type object in verschillende varianten: een voetbal. De tentoonstelling bestaat uit verschillende voetballen die op verschillende manieren in bezit van de kunstenaar zijn gekomen. De kunstenaar heeft bijvoorbeeld een bal midden in het Sloterpark gevonden of uit het water gehaald. De ballen zijn vervolgens door de kunstenaar in de kleine, maar goed verlichte ruimte van de galerie op een op het eerste gezicht willekeurig maar vervolgens zorgvuldig aandoende manier neergelegd.
De kunstenaar lichtte zijn expositie toe toen ik hem een dag later ontmoette in de andere locatie van de Vriend van Bavink galerie. De reden is dat hij een statement wilde maken over de tijdgeest waar wij nu in leven, volgens hem gedomineerd door denkwijzen in termen van ‘efficiëntie’, ‘economie’ en ‘commercialisering’. Juist door de dingen te verzamelen die niemand wil en niet kunnen worden gekocht kan de kunstenaar zich afzetten tegen de eerder genoemde dominante wijzen van denken.

 

Daniela Bershan’s Myography in de Appel Arts Centre
Venue: De Appel Arts Centre
Kunstenaar: Daniela Berhsan
Titel Tentoonstelling: Myography

Bershan_01 Bershan_02 Bershan_03 Bershan_04

Op de zolder van de Apple Arts Centre is ‘Myography’ te zien, de expositie van Daniela Bershan in het kader van de eindexamens van het Sandberg Instituut. Het werk maakt bij binnenkomst van de zolder van het Appel Arts Centre meteen een krachtige indruk door de helderheid en tegelijkertijd complexiteit. De helderheid wordt namelijk opgeroepen doordat het slechts bestaat uit één type materiaal: roze-pvc-film terwijl de complexiteit wordt opgeroepen door de haast willekeurig aandoende verschillende manieren waarop het in de zaal is opgehangen.
Ook loont het de moeite om te lezen wat het idee achter het werk is. Uit de informatie die te vinden is bij de expositie blijkt dat de kunstenares op zoek is naar een ontkenning van de gedefinieerde eigen expressie en een onderzoek naar de on-geconstrueerde en onmiddellijke functies van de materialen die worden gebruikt. Er kan worden gezegd dat dit in ieder geval deels gelukt is doordat de onmiddellijke functies van het materiaal de ruimte krijgen door het heldere gebruik van het materiaal. Het materiaal wordt namelijk niet voor iets anders gebruikt, het wordt slechts op zichzelf geëxposeerd. Ik ben daarnaast van mening dat er een expressieve en haast persoonlijke component bij het werk aanwezig is die tot stand komt door de willekeurigheid, wat een paradox oplevert. Juist door de ogenschijnlijke onpersoonlijke willekeur waarmee de folie is opgehangen krijgt het een persoonlijkere en expressievere lading dan dat zou zijn opgehangen met systematiek en in patronen.

 

Irene o’ Callaghan’s Research on a House I in Vriend van Bavink nummer 58
Venue: Vriend van Bavink
Kunstenaar: Irene O’ Callaghan
Titel Tentoonstelling: Research on a House

Gallaghan_01 Gallaghan_02 Gallaghan_03

Op de andere locatie van Vriend van Bavink bevindt zich de expositie van Irene o’ Callaghan. In vergelijking met de andere kunstenaars van het Sandberg Instituut valt de klassieke opzet van de expositie op. De werken hangen opvallend netjes en op evenredige afstand van elkaar aan de muur. Daarnaast doen de werken ook klassiek aan door de rustige en afgemeten schoonheid van de verschillende objecten die centraal staan in de werken.
Niets is echter minder waar, zo blijkt uit mijn gesprek met de kunstenaar, als het gaat om deze klassieke façade. Hoewel de objecten getekend lijken heeft de kunstenares de ambitie het tekenen en het fotograferen in één te verenigen. De werken combineren een fotografisch proces met tekeningen die vertaald zijn naar een blauwdruk. Er kan dan ook worden gezegd dat de werken een interessante mengeling vormen van een ogenschijnlijke klassieke opzet en vernieuwende technieken.

 

Aapo Nikkanen’s Aapo Museum in P///AKT
Venue: P///AKT
Kunstenaar: Aapo Nikkanen
Titel Tentoonstelling: Aapo Museum

Nikanen_01 Nikanen_02 Nikanen_03 Nikanen_04

De expositie van kunstenaar Aapo Nikanen is te zien in P///AKT en is net zoals de exposities van de andere kunstenaars in het kader van het afstuderen aan het Sandberg Instituut. De expositie maakt op het eerste gezicht een enigszins chaotische, kleurrijke en creatieve indruk. Schoentjes worden bijvoorbeeld geëxposeerd met expressionistische schilderijen die doen denken aan de COBRA beweging terwijl er ook een groot schilderij hangt in dezelfde ruimte waarop symmetrische patronen te zien zijn die doen denken aan een new-age meditatie boek uit de jaren tachtig. Maar er is nog veel meer te zien in het ‘Aapo Museum’. Er zijn bijvoorbeeld ook bewerkte foto’s die gemaakt lijken te zijn in het begin van de twintigste eeuw en er is een slang van touw en een metalen blikje als kop.
De chaotische indruk die de expositie op het eerste gezicht op mij maakte zou echter niet permanent moeten zijn, zo blijkt uit het persbericht dat aanwezig is bij de expositie. Volgens de kunstenaar is er namelijk een manier waarop er logica gevonden kan worden in de expositie. Dit zal moeten gebeuren met een gave die wij allemaal bezitten; Pareidolia, onze gave om verbanden te leggen tussen ogenschijnlijk on-gerelateerde objecten of gebeurtenissen. De vraag of deze gave werkelijk in actie komt als men de expositie bezoekt moet opengelaten worden. Er wordt dan ook vooral aangeraden om zelf de expositie te bezoeken en te ontdekken of er met Pareidolia de verbanden kunnen worden ontdekt die er volgens de kunstenaar wel degelijk zijn.

 

Performance Yosuke Amemiya bij Galerie Fons Welters op 5 juli 2013
P_Amemiya01 P_Amemiya02 P_Amemiya03

De kunstenaar Yosuke Amemiya gaf een performance op vijf juli in Galerie Fons Welters als onderdeel van de eindexamen presentaties van het Sandberg Instituut. De galerie was bij aankomst goed bezit, in contrast met de vaste exposities op reguliere tijdstippen.
De performance kan het beste worden omschreven als ogenschijnlijk contrasterend; surreëel maar toch ook alledaags en subtiel maar toch ook dynamisch op hetzelfde moment. De performance kan alledaags worden genoemd doordat er verschillende objecten werden gebruikt die je normaliter meeneemt als je zou gaan kamperen. Tijdens de performance werd er bijvoorbeeld gebruik gemaakt van bordjes, een tent, een waterkoker en appels. Wat er volgens met de voorwerpen gebeurde kan surreëel worden genoemd. Amemiya at bijvoorbeeld tijdens de performance steeds een stukje van een koekje die vastgebonden zat aan een lintje die weer vastgebonden zat aan een zwarte ballon gevuld met helium, waardoor het koekje steeds minder vast lag op de grond na elke keer dat er van werd gegeten. Ook was er een prachtig surreëel moment toen Amemiya zijn hoofd en verschillende appels in een stapel van één gestapelde lijn bracht. Om het nog surreëler te maken smolt één van de appels tot er een langwerpige en platte appel overbleef aan het einde. Een ander onderdeel van de performance was het gebruik van de tinnen bordjes. De kunstenaar legde namelijk op dynamische manier de bordjes steeds vaker en ritmischer voor zich op andere plekken. De subtiliteit van de dynamiek bleek er uit dat dit het dynamische hoogtepunt van de performance kan worden genoemd in vergelijking met het rustige tempo dat de rest van de performance kenmerkte.
Al met al laat de performance je raden naar wat het eigenlijke idee er achter was terwijl je wordt verrast door het creatieve doch ook herkenbare karakter er van. Uiteindelijk zorgt dit voor wat elke waardevolle kunst misschien wel zou moeten bewerkstelligen: je hebt als toeschouwer honger naar meer.

 

Performance Jugedamos bij Rongwrong/ Sans Serriffe/ De Oude Kerk op 5 juli 2013
Jugedamos_01P Jugedamos_02P Jugedamos_03P

Het trio Jugedamos gaf op vijf juli een performance in RongWrong, Sans Serrifffe en de Oude en bestaat uit Jurgis Paškevičius, Géraldine Geffriaud en David Bernstein. Het trio heeft zich ten doel gesteld te spelen met de grenzen tussen onbegrip en begrip omdat deze grenzen, als het gaat om de dingen die worden gezegd, vaak vager zijn dan wij denken.
Taal speelt een hoofdrol in het werk van het trio. Daarnaast bleek ook uit de performance dat humor en surrealisme een grote rol spelen waardoor het trio bij tijd en wijlen bijna ouderwets dadaïstisch overkwam. Verhalen die werden begonnen werden bijvoorbeeld even later weer op een zijspoor gezet doordat woorden opzettelijke werden misverstaan, zonder dat er door de andere kunstenaars werd ingegrepen. De performance had mede hierdoor een humoristische inslag maar kan ook geslaagd genoemd worden door de schoonheid van de woorden en de verhalen die werden gebruikt door het trio. Het verhaal van Bernstein over de ‘marble man’ en de ‘bronze man’ had bijvoorbeeld enerzijds een autobiografisch karakter terwijl het aan de andere kant een prachtig en mythisch karakter had door de fantasie die er verwerkt was. Ook was het opvallend hoe goed het trio zich wist in te leven in de situatie waarin de performance zich bevond. Er werd bijvoorbeeld op een slimme manier gebruik gemaakt van het ceremoniële karakter van De Oude Kerk door het publiek actief in de performance te betrekken. Net zoals bij een echte kerkdienst werd het publiek namelijk gevraagd om de woorden van de performers te herhalen in een ritme dat deed denken aan een hymne. Ook was het spaarzame gebruik van objecten geslaagd te noemen. Er werd bijvoorbeeld gebruik gemaakt van objecten die tijdens de individuele exposities ook werden geëxposeerd en er werd gebruik gemaakt van één van de oudste Bijbels van Amsterdam.
Al met al was het een veelzijdige en sprankelende en intelligente performance waarin het medium van deze review zelf op de hak werd genomen: taal.

 

Performance Daniela Bershan bij de Appel Arts Centre op 6 juli 2013
PBershan_01 PBershan_02

Onder leiding van kunstenares Daniela Bershan werd op 6 juli een performance bij de Appel Arts Centre gehouden. Deze performance bestond, opvallend in vergelijking tot de andere performances, niet uit één lange performance maar uit kleinere perfomances van tien tot vijftien minuten.
De performance was op zich al geslaagd maar nog boeiender voor diegenen die ook naar de expositie van Bershan waren geweest op de zolder van De Appel Arts Centre. De roze film-folie die over de hele zolder was gedrapeerd speelde namelijk in de performances opnieuw de hoofdrol. Dit keer gebeurde dat door een team van jonge vrijwilligers die de roze geverfde folie over hun hoofd en armen hadden geslagen (waardoor je alleen maar af toe delen van de vrijwilligers kon zien). Vervolgens werden er golvende bewegingen gemaakt met de armen terwijl de groep langs de Prins Hendrikkade, het Centraal Station en De Appel Art Centre rende. Dit gaf een esthetisch prachtig beeld door verschillende willekeurige bewegingen die werden gemaakt en het effect dat dat had op de gestaag voortbewegende roze folie.
Ook kan er worden gekeken naar in hoeverre de performance aansloot bij het thema van het werk van Bershan op de zolder van het Appel Arts Centre. Een citaat uit het persbericht dat te vinden is op de zolder verheldert dit: “(…) the artist (Bershan, ed.) is looking for uncrafted and inmediate functions of materials and forms in relation to the body and lift.” Wat mij betreft is er met deze performance een stap gezet in de zoektocht van Bershan. Doordat het werk aan de ene kant menselijk was en aan de andere kant het grootste deel van de tijd puur materieel overkwam doordat de roze folie de vrijwilligers bijna geheel bedekte vond er een welhaast onbewuste denkbeeldige symbiose plaats tussen het materiaal en de vrijwilligers zelf.

 

Performance Valentina Desideri bij Kunstverein op 7 juli 2013
Desideri_01 Desideri_02 Desideri_03

Valentina Desideri gaf met behulp van kunstenares Géraldine Geffriaud en kunstenaars Roi Alter en Jurgis Paškevičius (alle vier afstuderend aan de Sandberg MA of Fine Arts) een performance/toelichting op haar werk in Kunstverrein op zeven juli. Onder andere haar visie op het leven en de dood was een deel hiervan door middel van haar uitleg hierover en haar illustraties door middel van spraak en zandtekeningen. De performance werd echter niet gekenmerkt door een monoloog maar juist door een gesprek, zoals de naam ‘Political Therapy’ al suggereert. Mede door de aanmoedigingen van Desideri vond er een levendige discussie plaats tussen de kunstenaar en het publiek over een reeks onderwerpen die raakvlakken hadden met haar eigen visies. Wat opviel was de wil om verder te kijken dan taal zelf, er werd bijvoorbeeld gediscussieerd over de mogelijkheid om het leven te vatten in ruimtelijke beelden of vibraties.
Als er wordt gekeken naar de thematiek kan er worden gezegd dat Desideri met deze performance grootse ambities toonde en dat het daarom des te opvallender is dat de performance tegelijkertijd benaderbaar en toegankelijk was. Hoewel de behandelde thema’s ‘groots’ kunnen worden genoemd (het leven en de dood) werd er desalniettemin op een open en prettige toon
gediscussieerd met een zeer levendige deelname van het publiek. De titel, ‘Political Therapy’, kan dan ook juist worden genoemd: de openheid die therapie vaak kenmerkt werd in deze performance gecombineerd met de grootse thematiek en wereldlijke ambities van de politiek. Als laatste moet ook nog worden gezegd dat het visuele onderdeel van de performance van Desideri niet mag worden vergeten. De vormen die door Desideri in het zand werden getrokken om haar gedachten kracht bij te zetten konden op zichzelf al een kunstwerk genoemd worden.

Comments are closed.